De kruisweg
Armand Demeulemeester

In 1979 schilderde Armand Demeulemeester (Ronse, 1926-2002) in opdracht van de broeders van Westvleteren de ‘Kruisweg van de stilte’. In twaalf expressionistische doeken gaf de kunstenaar zijn eigenzinnige visie op het lijdensverhaal. Iedere statie, olieverf op doek, meet 1,50 x 1,50m. Het laatste avondmaal, driedelig 4,50 x 1,50m. De figuren zijn levensgroot.

De opdracht luidde: een middel ter meditatie. Door het ophangen van de doeken op 50cm van de grond stappen de monniken, bij het mediteren van het lijdensverhaal, als het ware in de trieste stoet mee in de slotgangen van de abdij.

Het slot van de abdij is niet te bezoeken, de kruisweg evenmin. In "Het Claustrum", een aparte ruimte in het ontmoetingscentrum "De Vrede", zijn replica met uitleg te bezichtigen.

NIEUW: De kruisweg van de stilte verlaat voor een tijdje de veilige muren van de abdij en kan al zijn stille schoonheid nu ook aan het brede publiek tonen. Gedurende een periode van drie jaar trekt de kruisweg rond door Vlaanderen. Meer info op onze pagina: De Kruisweg: Meditatieve Tentoonstelling

Begin 2009 verscheen ook het boek De kruisweg van de stilte. Eigen-zin-nig.

Armand Demeulemeester en de Kruisweg van de Stilte

De eerste grote ‘cyclus’ die Armand Demeulemeester (Ronse, 1928-2002) schilderde, was de Kruisweg van de Stilte, een opdracht van de broeders van Westvleteren. Het betekende in zijn oeuvre een kantelmoment: het figuratieve zou voortaan de bovenhand halen op het louter abstracte. Het was tevens het moment waarop hij in zijn werk de Bijbel grondig ging verkennen. “Na Westvleteren is de Bijbel zeer sterk in mij gegroeid. Ik ging meer lezen, ik vond zoveel meer dat me diep trof.” zegt hij daarover zelf. Er zouden nog cyclussen volgen: Hooglied, Genesis, nog een tweede kruisweg, te zien in de kapel van het Sint-Jozefsinstituut in Torhout. Ook voor afzonderlijke doeken vond de schilder inspiratie in de Bijbel: ‘Een damp uit de aarde’ werd bij het pausbezoek van 1995 door de Belgische bisschoppen als geschenk aan Johannes-Paulus II aangeboden.

Demeulemeesters kruisweg wijkt bewust af van het klassieke patroon van 14 staties. Met het Bijbelverhaal over het lijden, de dood en de verrijzenis van Jezus als uitgangspunt, kwam de schilder tot 12 ‘staties’, met als ‘opener’ het Laatste Avondmaal (een drieluik) en als ‘bekroning’ de verschijning aan Maria Magdalena. De levensgrote figuren, Christus op kop, dagen de toeschouwer uit, confronteren hem met het mysterie van lijden en dood, maar ook met het hele scala aan thema’s dat Jezus’ lijden en dood oproepen: vriendschap, liefde, verraad, ontgoocheling, wreedheid, wanhoop, angst, opportunisme, berekening, wroeging, berouw, vergeving… Vanuit elk doek kijkt Jezus ons indringend aan: niemand ontsnapt aan zijn blik, zijn oproep, zijn mede-menselijkheid.
Wie de confrontatie met deze kuisweg aandurft, wordt geconfronteerd met zichzelf, met alles wat menselijk is, maar evenzeer met de diepste diepte, met het mysterie …, met God?